موسسه حقوقی آموزشی محمد رضا ایمانی

نهاد رياست جمهوري ـ وزارت راه و ترابري ـ وزارت دادگستري ـ وزارت امورخارجه
       وزيران عضو شوراي هماهنگي مناطق آزاد تجاري ـ صنعتي و ويژه اقتصادي در جلسه مورخ 4/11/1388 به استناد ماده (22) قانون چگونگي اداره مناطق آزاد تجاري ـ صنعتي جمهوري اسلامي ايران ـ مصوب 1372ـ و با رعايت تصويب‌نامه شماره 159176/ت43505هـ مورخ 10/8/1388، ضوابط ثبت و اعطاي تابعيت جمهوري اسلامي ايران به شناورها در مناطق آزاد تجاري ـ صنعتي را به شرح زير تصويب نمودند:

ضوابط ثبت و اعطاي تابعيت جمهوري اسلامي ايران به شناورها در مناطق آزاد تجاري ـ صنعتي

       فصل اول ـ كليات
       ماده1ـ اصطلاحات زير در اين آيين‌نامه در معاني مشروح مربوط به كار مي‌روند:
       1ـ قانون: قانون چگونگي اداره مناطق آزاد تجاري ـ صنعتي جمهوري اسلامي ايران ـ مصوب 1372 ـ و اصلاحات بعدي آن.
       2ـ سازمان: سازمان بنادر و دريانوردي به عنوان مراجع ثبت شناورها در جمهوري اسلامي ايران.
       3ـ مركز: مراكز ثبت شناور كه تحت مديريت سازمان نسبت به ثبت شناور در منطقه آزاد اقدام مي‌نمايند.
       4ـ منطقه آزاد: هر يك از مناطق آزاد تجاري ـ صنعتي كشور كه به موجب تبصره ماده (1) قانون ايجاد و در يكي از بنادر، سواحل و جزاير جمهوري اسلامي ايران تأسيس گرديده يا خواهند گرديد.
       5ـ شناور: وسيله‌اي كه براي حمل بار، مسافر يا هر دو يا ارائه خدمات دريايي، تحقيقاتي، آموزشي، تفريحي و صيادي در دريا استفاده مي‌شود.
       ماده2ـ شناورها صرف‌نظر از نوع ساخت، فعاليت، ظرفيت‌هاي ناخالص و همچنين شناورهاي در حال ساخت به استثناي شناورهايي كه براي مقاصد نظامي به كار گرفته مي‌شوند، مي‌توانند در منطقه آزاد به ثبت برسند و از حقوق و مزاياي شناورهاي ثبت شده در سرزمين اصلي برخوردار خواهند بود.
       ماده3ـ متقاضيان ثبت شناور و كسب تابعيت جمهوري اسلامي ايران در منطقه آزاد بايد داراي يكي از شرايط زير باشند:
       1ـ اشخاص حقيقي داراي تابعيت جمهوري اسلامي ايران.
       2ـ اشخاص حقيقي كه اقامتگاه دائم آنها جمهوري اسلامي ايران مي‌باشد.
       3ـ اشخاص حقوقي كه در سرزمين اصلي جمهوري اسلامي ايران به ثبت رسيده‌اند و در مناطق آزاد داراي شعبه يا نمايندگي مي‌باشند.
       4ـ اشخاص حقوقي كه در يكي از مناطق آزاد با ضوابط مربوط ثبت گرديده‌اند، بدون در نظر گرفتن ميزان مالكيت سهام شركت يا سهم مالكيت نسبت به شناور براي مالكان اعم از ايراني و خارجي با توجه به شرايط مقرر در اين آيين‌نامه.
       ماده4ـ ثبت شناور در منطقه آزاد منوط به احراز صلاحيت فني و ايمني آن براساس گواهينامه‌‌هاي صادر شده توسط سازمان يا يكي از مؤسسات رده‌بندي مورد تأييد سازمان مي‌باشد.
       ماده5ـ شناورهاي ثبت شده در منطقه آزاد بايد قوانين و مقررات و استانداردهاي ملي و همچنين مقررات بين‌المللي كه جمهوري اسلامي ايران به آنها ملحق گرديده يا مطابق با عرف و اصول بين‌المللي مي‌باشد را رعايت نمايند.
       فصل دوم ـ ثبت شناور و اعطاي تابعيت جمهوري اسلامي ايران
       ماده6ـ ثبت شناورها در منطقه آزاد توسط مركز ثبت شناور تحت مديريت سازمان كه در منطقه آزاد موضوع اين آيين‌نامه ايجاد مي‌گردند، انجام مي‌شود. دفتري به نام دفتر ثبت شناور در اين مركز تنظيم و نگهداري مي‌شود و تمام مشخصات ثبتي شناور، مالك يا مالكان و اجاره‌كنندگان كامل شناور حسب مورد بايد در دفتر ثبت شناور درج و اين اطلاعات در مركز ثبت شناور نگهداري شود.
       ماده7ـ نمايندگان كنسولي جمهوري اسلامي ايران مي‌توانند با كسب اجازه از سازمان و به استناد گواهينامه‌هاي فني و ايمني قانوني شناور كه توسط سازمان يا يكي از مؤسسات رده‌بندي مورد تِأييد سازمان صادر گرديده است، گواهينامه ثبت موقت براي شناورهايي كه درمناطق آزاد موضوع اين آيين‌نامه به ثبت خواهند رسيد، صادر كنند. مدت اعتبار اين گواهينامه‌ها متناسب با مدت سفر شناور به يكي از بنادر سرزمين اصلي ايران يا منطقه آزاد مربوط به منظور ثبت دائم بوده و نبايد بيشتر از شش ماه باشد.
       ماده8ـ هر شناور براي ثبت يا تجديد ثبت بايد توسط بازرس مجاز سازمان بازرسي و گزارش بازرسي به همراه مدارك مربوط به سازمان ارائه شود.
       ماده9ـ اظهارنامه ثبت شناور بايد توسط مالك يا مالكان شناور يا نماينده قانوني آنان تكميل و به همراه ديگر مدارك لازم به سازمان ارائه شود. مسئوليت صحت مندرجات فرم مذكور به عهده مالك بوده و بازرس مجاز سازمان اطلاعات ارائه شده را در بازرسي از شناور كنترل نموده و در صورت مشاهده موارد عدم انطباق، مراتب به مالك اعلام خواهد شد تا نسبت به رفع نقص اقدام نمايد.
       ماده10ـ گواهينامه اندازه‌گيري ظرفيت شناور كه توسط سازمان يا يكي از مؤسسات رده‌بندي مورد تأييد سازمان و مطابق با مقررات كنوانسيون بين‌المللي اندازه‌گيري ظرفيت شناورها صادر گرديده است، قبل از انجام مراحل ثبت بايد ارائه شود.
       ماده11 ـ مدارك لازم براي ثبت شناور در منطقه آزاد به شرح زير مي‌باشد:
       1ـ اصل و تصوير مدارك شناسايي مالك حقيقي (شناسنامه و كارت ملي)
       2ـ يك نسخه اساسنامه شركت و گواهي ثبت شركت در سرزمين اصلي يا منطقه آزاد مربوط در مورد اشخاص حقوقي بر حسب مورد و روزنامه رسمي كه آخرين تغييرات شركت در آن درج شده است.
       3ـ اصل سند خريد شناور. درصورتي كه معامله در خارج كشور انجام شده است، سند خريد بايد به تأييد نزديكترين نمايندگي جمهوري اسلامي ايران به محل خريد رسيده و ترجمه رسمي آن نيز ارائه شود.
       4ـ تصوير گواهينامه فني و ايمني قانوني شناور.
       5ـ اصل فرمهاي اظهارنامه و تعيين نام شناور.
       6ـ گزارش بازرسي و گواهي صادرشده توسط بازرس مجاز سازمان.
       7ـ اصل مدارك ابطال ثبت شناور و ارائه تأييديه نزديكترين نمايندگي رسمي جمهوري اسلامي ايران به كشور صاحب پرچم اوليه و ترجمه رسمي آن در رابطه با شناورهايي كه قبلاً در كشور ديگري به ثبت رسيده‌اند.
       8ـ اصل گواهي ساخت شناور. در صورتي كه شناور در خارج از كشور ساخته شده باشد، گواهينامه مذكور بايد به تأييد نزديكترين نمايندگي رسمي جمهوري اسلامي ايران رسيده و ترجمه رسمي آن نيز ارائه شود.
       9ـ گواهي كتبي سازمان منطقه آزاد مربوط مبني بر بلامانع بودن ثبت شناور در منطقه حسب مورد.
       ماده12ـ شناوري كه مطابق با اين آيين‌نامه در منطقه آزاد به ثبت مي‌رسد، مجاز به بر افراشتن پرچم جمهوري اسلامي ايران بوده و علاوه بر حقوق متعلق به شناورهاي ايراني از امتيازات و تسهيلات قانوني منطقه آزاد نيز بهره‌مند خواهد بود.
       ماده13ـ هرگونه تغيير اساسي يا تعميراتي نسبت به شناور ثبت شده در منطقه آزاد كه با مشخصات و مختصات مندرج در گواهينامه‌هاي فني و ايمني قانوني آن شناور مطابق نباشد، بايد علاوه بر مؤسسه رده‌بندي مربوط به اطلاع مركز ثبت نيز رسيده و بازرس سازمان نيز بايد علاوه بر بازرسيهاي مؤسسه رده‌بندي مربوط نسبت به تغييرات يا تعميرات مطابق با استانداردهاي ملي و بين‌المللي نظارت داشته و مراتب را تأييد نمايد و گواهينامه‌هاي مربوط در صورت لزوم و تأييد تغييرات اصلاح شود.
       ماده14ـ معاملات، نقل و انتقال، احكام صادر شده قضايي و تغييرات اساسي شناور بايد در دفتر ثبت شناور درج شود.
       فصل سوم ـ ثبت شناورهاي اجاره كامل (Bareboat Charter)
       ماده15ـ ثبت شناورهاي اجاره كامل در منطقه آزاد مشروط به آن كه حداقل مدت اجاره دو سال كامل و حداكثر سن شناور ده سال باشد، مجاز است.
       ماده16ـ مدارك لازم براي ثبت شناور به صورت اجاره كامل در منطقه آزاد به شرح زير مي‌باشد:
       1ـ قرارداد اجاره شناور و رضايت كتبي مالك يا مالكان يا نماينده قانوني آنان مبني بر اجازه ثبت شناور به صورت اجاره كامل كه به تأييد نزديكترين نمايندگي جمهوري اسلامي ايران به كشور محل قرارداد رسيده باشد به انضمام ترجمه رسمي آنها.
       2ـ اصل و تصوير مدارك شناسايي اجاره‌كننده شناور (شناسنامه و كارت ملي)
       3ـ يك نسخه از اساسنامه شركت و گواهي ثبت شركت‌ها در منطقه آزاد مربوط مبني بر اينكه مركز اصلي فعاليت شركت در منطقه آزاد مربوط مي‌باشد. (براي اجاره‌كننده داراي شخصيت حقوقي)
       4ـ تصوير گواهينامه‌هاي فني و ايمني معتبر شناور موضوع ماده (4)
       5ـ گزارش بازرسي و گواهي صادر شده توسط بازرس مجاز سازمان يا مؤسسه رده‌بندي مورد تأييد سازمان
       6ـ گواهي تعليق ثبت شناور در كشور اصلي ثبت
       ماده17ـ در مدت ثبت شناور به صورت اجاره كامل در منطقه آزاد، مسئوليت انجام اقدامات اداري، موارد فني و ايمني و امور اجتماعي شناور به عهده كشور جمهوري اسلامي ايران مي‌باشد و امور مربوط به مالكيت، رهن و ساير معاملات و نقل و انتقال شناور به‌عهده كشور صاحب پرچم اصلي خواهد بود و لازم است كشور صاحب پرچم اصلي و مستأجر شناور، سازمان يا مركز ثبت شناور را در خصوص امور مذكور مطلع كند.
       ماده18 ـ شناور ثبت شده به صورت اجاره كامل در منطقه آزاد، مجاز به برافراشتن پرچم جمهوري اسلامي ايران بوده و مشمول ماده (12) خواهد بود.
       فصل چهارم ـ ثبت شناورهاي ايراني ثبت شده در منطقه آزاد به صورت اجاره كامل در خارج از كشور
       ماده19ـ شناورهاي ثبت شده در منطقه آزاد مي‌توانند مطابق با مفاد اين آيين‌نامه براي مدت معين در كشوري ديگر به صورت اجاره كامل ثبت شوند.
       ماده20ـ كشور ثبت‌كننده شناور به صورت اجاره كامل مطابق با قوانين ملي خود مجاز به ثبت شناور به صورت اجاره كامل  بوده و توافق لازم بين پرچم دوم و پرچم اصلي (ايران) صورت پذيرد.
       ماده21ـ شناور در مدت ثبت به صورت اجاره كامل بايد مفاد كنوانسيونهايي را كه جمهوري اسلامي ايران به آنها ملحق گرديده است، علاوه بر مقررات پرچم دوم رعايت نمايد.
       ماده22ـ در مدت ثبت شناور به صورت اجاره كامل، ثبت شناور موردنظر در منطقه آزاد به حالت تعليق درخواهد آمد.
       ماده23ـ در مدت ثبت شناور به صورت اجاره كامل در كشور ثالث، امور مربوط به مالكيت، رهن و ساير معاملات و نقل و انتقال شناور به عهده كشور صاحب پرچم اصلي خواهد بود.
       ماده24ـ مدارك لازم براي تعليق ثبت شناور به صورت اجاره كامل در خارج از كشور به شرح زير مي‌باشد:
       1ـ مدارك شناسايي اجاره‌كننده
       2ـ اصل و تصوير قرارداد اجاره كامل كه متضمن مدت اجاره بيش از دو سال باشد. در صورتي كه قرارداد در خارج از كشور تنظيم و امضا شده است، بايد به تأييد نزديكترين نمايندگي جمهوري اسلامي ايران رسيده و ترجمه رسمي آن نيز ارائه شود.
       3ـ اصل گواهي ثبت شناور در منطقه آزاد
       4ـ تأييديه مقام مجاز كشور ثبت دوم مبني بر پذيرش ثبت اجاره كامل
       5 ـ تقاضاي كتبي مالك يا مالكان يا نماينده قانوني آنان مبني بر تعليق ثبت اصلي و ثبت به صورت اجاره كامل در كشور ثالث
       ماده25ـ تمديد گواهينامه ثبت اجاره كامل پس از دريافت تقاضاي مالك و در صورت تأييد مركز ثبت امكان‌پذير خواهد بود.
       ماده26ـ درخواست‌ها و اقدامات لازم مطابق با اين آيين‌نامه بايد توسط نماينده قانوني ايراني اجاره‌كننده انجام شود.
       فصل پنجم ـ نقل و انتقال و معاملات شناور
       ماده27ـ ثبت انتقال و معاملات و اقاله راجع به عين شناورهاي مشمول اين آيين‌نامه در داخل كشور الزامي است و فقط به وسيله دفاتر اسناد رسمي كه از طرف سازمان ثبت اسناد و املاك كشور در منطقه آزاد مربوط اجازه مخصوص داشته باشند، انجام مي‌شود و در دفتر ثبت شناورها و گواهينامه ثبت و تابعيت شناور درج خواهد شد.
       ماده28ـ در صورتي كه معاملات مذكور در ماده (29) در خارج از كشور انجام شود، انجام معامله طبق مقررات كشور محل وقوع آن بايد توسط نزديكترين نماينده رسمي جمهوري اسلامي ايران به محل معامله گواهي شده و مراتب ظرف پانزده روز پس از انجام معامله به مركز ثبت اعلام شود.
       ماده29ـ فروش يا هرگونه معامله نسبت به تمام يا قسمتي از شناور ثبت شده در منطقه آزاد اعم از اينكه اين انتقال ارادي يا قهري باشد، تغييري در تابعيت شناور ايجاد نمي‌كند، مشروط بر اينكه مالك جديد مشمول ماده (3) باشد.
       ماده30ـ هرگونه قرار يا آراي لازم‌الاجراي صادر شده از مراجع ذيصلاح قضايي و ثبتي كه در حقوق عيني شناور تغيير دهد (به استثناي حقوق ممتاز) بايد در دفتر ثبت شناور و گواهينامه ثبت و تابعيت آن درج شود.
       ماده31ـ مالك شناور ايراني كه شناور خود را در ايران يا خارج از كشور به رهن گذاشته است، نمي‌تواند قبل از فك رهن يا بدون اجازه مرتهن يا بدون تأمين حق مرتهن، شناور خود را بفروشد.
       ماده32ـ در صورت فروش شناور يا انتقال مالكيت شناور، مرجع ثبت شناور در منطقه بايد انجام معامله را يك نوبت در روزنامه رسمي كشور و يكي از روزنامه‌هاي كثيرالانتشار منطقه آزاد مربوط آگهي نمايد. هزينه آگهي توسط مرجع ثبت شناور در منطقه آزاد و در هنگام انجام معامله و معرفي به دفتر اسناد رسمي دريافت مي‌شود.
       فصل ششم ـ گواهينامه ثبت و تابعيت
       ماده33ـ گواهينامه ثبت و تابعيت شناور در منطقه آزاد، گواهينامه‌اي است كه توسط سازمان در سه نسخه تنظيم و صادر مي‌شود.
       ماده34ـ مدت اعتبار گواهينامه ثبت و تابعيت حداكثر پنج سال خواهد بود و در پايان هر سال بايد تمديد و در انقضاي مدت اعتبار در صورت درخواست تجديد شود.
       ماده35ـ گواهينامه ثبت و تابعيت همواره بايد بر روي شناور نگهداري شود.
       ماده36ـ در صورت مفقود شدن يا به هر دليل قابل استفاده نبودن گواهينامه ثبت و تابعيت شناور، مالك يا نماينده وي يا اجاره‌كننده شناور به صورت اجاره كامل برحسب مورد بايد فوراً مراتب را به مركز ثبت اعلام و ضمن اداي توضيحات در اين خصوص و ضميمه نمودن مدارك مؤيد اين موضوع، تقاضاي صدور المثناي گواهينامه ثبت و تابعيت شناور را نمايد. سازمان پس از بررسي و تأييد موضوع نسبت به صدور المثناي گواهينامه ثبت و تابعيت شناور اقدام و مراتب را در دفتر ثبت شناور منطقه آزاد درج مي‌نمايد.
       ماده37ـ در صورت مفقود شدن گواهينامه ثبت و تابعيت شناوري كه در خارج از قلمرو ايران قرار دارد، با درخواست مالك شناور يا نماينده قانوني او، نماينده كنسولي ايران در محل پس از كسب اجازه از سازمان، گواهينامه ثبت موقت براي شناور صادر مي‌نمايد. مهلت اعتبار اين گواهينامه حداكثر تا زمان ورود به نخستين بندر ايراني يا شش ماه هر يك زودتر به وقوع پيوندد، خواهد بود.
       ماده38ـ گواهينامه ثبت اجاره كامل شناور با اعتبار دو سال در سه نسخه و قابل تمديد در طول دوره اجاره كامل مشروط به ارائه مدارك لازم صادر خواهد شد.
       فصل هفتم ـ ابطال ثبت و سلب تابعيت شناور
       ماده39ـ در موارد زير ثبت شناور باطل و تابعيت آن سلب مي‌شود:
       1ـ در صورتي كه شرايط تحصيل تابعيت ايران مطابق با اين آيين‌نامه از بين رفته باشد.
       2ـ در صورتي كه شناور مفقود شده يا در نتيجه عمليات خصمانه يا دزدي دريايي تصرف شده باشد.
       3ـ در صورتي كه شناور متلاشي، غيرقابل استفاده يا به تشخيص سازمان، صلاحيت فني و ايمني آن براي تردد ايمن از بين رفته باشد.
       ماده40ـ در صورت تحقق ماده (39)، مراتب بايد ظرف سي روز به مركز ثبت شناور اطلاع داده شود و گواهينامه ثبت و تابعيت شناور نيز به مركز ثبت شناور مربوط تسليم شود.
       ماده41ـ مدارك لازم براي ابطال ثبت و سلب تابعيت شناور به شرح زير مي‌باشد:
       1ـ اصل مدرك فروش شناور در صورتي كه به اتباع بيگانه فروخته شود. در صورتي كه معامله در خارج از كشور انجام شود، مراتب بايد به تأييد نزديكترين نماينده رسمي جمهوري اسلامي ايران به محل وقوع معامله رسيده و اصل ترجمه رسمي آن نيز ارائه شود.
       2ـ تقاضاي مالك يا نماينده قانوني مالك مبني بر ابطال ثبت و تابعيت شناور در ساير موارد.
       ماده42ـ گواهي ابطال ثبت شناور توسط مرجع ثبت در منطقه آزاد مربوط به عمل خواهد آمد، مشروط بر اينكه شناور در رهن نبوده يا اشخاص ثالث ادعايي نسبت به عين يا منافع شناور نداشته باشند يا سوابق شناور موردنظر نيز موارد فوق را تأييد ننمايد، در غير اين صورت ابطال ثبت با تقاضاي سازمان از دادگاه ذيصلاح به عمل خواهد آمد.
       ماده43ـ پس از دريافت تقاضاي ابطال ثبت و بررسي مدارك مربوط توسط سازمان يا مركز ثبت شناور مربوط و احراز شرايط صدور گواهي ابطال ثبت و سلب تابعيت توسط سازمان يا مركز مربوط، گواهينامه ابطال ثبت و سلب تابعيت تنظيم و به متقاضي تحويل مي‌شود.
       ماده44ـ تجديد ثبت شناور ابطال شده، مستلزم طي تشريفات قانوني مندرج در اين آيين‌نامه خواهد بود.
       فصل هشتم ـ هزينه ثبت
       ماده45ـ هزينه ثبت اوليه و تجديد ثبت شناور و ساير خدماتي كه براي صدور گواهينامه ثبت و تابعيت شناور بايد به سازمان پرداخت شود، به شرح جدول ذيل است:
خدمات                                   هزينه (ريال)
ثبت، تجديد ثبت، تغيير پرچم         10.000.000
ثبت نقل و انتقال و معاملات          3.000.000
صدور گواهينامه المثني                 1.000.000
انجام بازرسي جهت تأييد فرم اظهارنامه ثبت 6.000.000
تغيير پارامترهاي گواهينامه ثبت        5.000.000
ثبت شناور به صورت اجاره كامل       10.000.000
تمديد ثبت به صورت اجاره كامل       3.000.000
ابطال ثبت                                5.000.000  
       اين تصويب‌نامه در تاريخ 22/12/1388 به تأييد مقام محترم رياست جمهوري رسيده است.