موسسه حقوقی آموزشی محمد رضا ایمانی

تصويب كليات لايحه حفاظت از درياها و رودخانه‌هاي قابل كشتيراني در مقابل آلودگي به مواد نفتي و بحث و بررسي درخصوص مواد آن

رئيس ـ دستور بعدي را مطرح بفرماييد.

دبير (محبي‌نيا) ـ دستور بعدي، گزارش كميسيون كشاورزي، آب و منابع طبيعي درمورد لايحه چگونگي حفاظت دريا و رودخانه‌هاي مرزي از آلودگي به مواد نفتي است. جناب آقاي جعفري بفرماييد.

عيسي جعفري (سخنگوي كميسيون كشاورزي، آب و منابع طبيعي) ـ بسم‌الله الرحمن الرحيم

گزارش كميسيون كشاورزي، آب و منابع طبيعي به مجلس شوراي اسلامي.

لايحه چگونگي حفاظت دريا و رودخانه‌هاي مرزي از آلودگي به مواد نفتي به شماره چاپ (435) كه به اين كميسيون به‌عنوان كميسيون اصلي ارجاع گرديده بود در جلسات متعدد مورد بحث و بررسي و تبادل نظر قرار گرفت و پس از استماع نظرات دستگاههاي اجرايي ذي‌ربط و مركز پژوهشهاي مجلس شوراي اسلامي با اصلاحاتي در عنوان و متن به شرح زير به تصويب رسيد. اينك گزارش آن در اجراء ماده (144) آيين‌نامه داخلي مجلس تقديم مي‌گردد.

رئيس كميسيون كشاورزي، آب ‌و منابع ‌طبيعي ـ عباس ‌رجايي

(ضمناً گزارش كميسيونهاي قضائي و حقوقي و امنيت ‌ملي ‌و سياست ‌خارجي تا اين تاريخ واصل نشده است).

نمايندگان عزيز بحث حفاظت از درياها و رودخانه‌ها فكر مي‌كنم از اهميت فوق‌العاده‌اي برخوردار باشد و اهميت حفاظت از آبها به همين ميزان بس كه در آيه شريفه مي‌فرمايد: «و جعلنا من الماء كل شيئ حي» ما هر چيز زنده‌اي را از آب خلق كرديم و اين به اين معناست كه اگر آب نباشد هيچ موجود زنده‌اي نيست. متأسفانه امروزه به جهت آلودگي‌هايي كه در درياهاي مختلف و در رودخانه‌هايي كه كشتي‌ها در آنها تردد دارند ايجاد مي‌شود نه تنها هستي موجودات آبزيان مورد تهديد است بلكه تأمين غذاي (5)، (6) ميليارد انسان هم مورد تهديد است، به همين جهت دولت محترم لايحه‌اي را تقديم كرده تا در قالب اين لايحه بشود، نسبت به آبهايي كه تحت حاكميت نظام مقدس ماست و اين كه بياييم كشتي‌ها را مكلف كنيم در قالب قوانين مشخصي نسبت به حمل، بارگيري و تخليه مواد نفتي اقدام كنند، اين كه بنادر ما يك جاهايي را مشخص بكنند كه كشتي‌ها بتوانند در آنجا آب توازن و ديگر فضولات نفتي را تخليه كنند و اين كه ما بتوانيم كشتي‌ها را موظف كنيم به بيمه كردن آنها در ارتباط با خسارات احتمالي كه ناشي از آلوده كردن درياها و رودخانه‌ها ايجاد مي‌شود و نهايتاً اين كه بتوانيم با متخلفان در اين زمينه برخورد جدي شود، در اين لايحه همه اين مواد و بحثها بطور مفصل ديده شده و كميسيون و اعضاء عزيز و محترم آن بعد از چكش‌كاري و استفاده از نظرات كارشناسان محترم و عزيزان دولت كه در كميسيون حضور داشتند به اين جمعبندي رسيدند كه اين لايحه را با موادي كه امروز در خدمت شما هست، تقديم كنند و اميد است ان‌شاء‌الله با رأي شما عزيزان بتوانيم اين لايحه را تبديل به قانون كنيم و باشد كه نسبت به حفظ آبهاي نظام مقدس جمهوري اسلامي در درياهاي جنوب و شمال و رودخانه‌هايي كه قابل تردد در امر كشتيراني هستند به حفاظت از آنها بتوانيم اقدام و عمل كنيم. ان‌شاء‌الله كه عزيزان با رأي خودشان نسبت به تصويب اين لايحه اقدام خواهند كرد، ممنون و متشكرم.

رئيس ـ متشكريم، مخالف اول را دعوت بفرماييد.

دبير (فرهنگي) ـ آقاي كماليان بفرماييد.

نصرالله كماليان ـ بسم‌الله الرحمن الرحيم

مطالبي را كه سخنگوي محترم عنوان كردند در ارتباط با مسأله آلودگي‌هاي دريايي مطلبي است كه كلاً در دنيا قوانين خاص خودش را دارد و طبيعتاً مطالبي را كه سخنگوي محترم گفتند توضيح واضحات است ولي مسأله‌اي كه ما بايد اينجا عنوان كنيم اين است كه در ارتباط با بسياري از بنادر و جزاير و بخصوص سواحلي كه ما داريم مسأله عمده نه اينكه فقط كشتي‌ها و يا سفينه‌هاي ما روي آب اين مسأله را ايجاد مي‌كنند. بيشتر اين موارد روي آب‌روانهايي است كه توسط كشتي‌هاي خارجي بخصوص در بنادر بين‌المللي ما ايجاد مي‌شود و اين قانون نمي‌تواند مطالب و مشكلاتي را كه كشتي‌هاي خارجي، نفتكشها، لنجها و كشتي‌هاي مسافربري بخصوص در ارتباط با مسائلي مثل رنگ‌زدنهايي كه دارند و تخليه فاضلابهايي كه دارند، آب توازني كه دارند متأسفانه آنها را به آبهاي ساحلي ما واريز مي‌كنند را بتواند جبران كند.

بخاطر نقصي كه در اين مطلب وجود دارد بنده مخالف هستم و اعتقاد دارم كه اين مسأله بايد مجدداً مورد بررسي و مداقه قرار بگيرد و بيشتر روي موضوع كار شود تا بشود قانون قابل اجراءتري را در صحن مجلس مطرح كرد، خيلي متشكر.

دبير (فرهنگي) ـ جناب آقاي سوداني موافق هستند بفرماييد.

ناصر سوداني ـ بسم‌الله الرحمن الرحيم

با توجه به شرايط جديدي كه در درياها و رودخانه‌هاي مرزي بوجود آمده آلودگي‌هايي كه در درياها و رودخانه‌هاي مرزي از طريق مواد نفتي بروز كرده ضرورت لزوم اصلاح اين قانون گذشته را ثابت مي‌كند. اجازه مي‌خواهم مطالبي را تقديم عزيزان كنم. در قانون گذشته در بند «الف» ماده (1) دولت جمهوري اسلامي ايران را به شكل كلي و مطلق بيان كرده كه ما ضرورت اضافه شدن عبارت «اعم از آبهاي داخلي، مرزي و دريايي» را احساس مي‌كنيم.

همينطور در بحث سازمان بنادر و كشتيراني كه خوب تغييري انجام شده و به سازمان بنادر و دريانوردي تغيير نام پيدا كرده. موارد مشابه با تقاضاي سازمان بنادر و دريانوردي، حفاظت محيط زيست و شيلات ايران بر حسب مورد چون بعضي از قوانين بايد موردي و مصداقي از طرف سازمان تعيين شود.

تبصره ديگري كه در اين قانون لحاظ شده نيروهاي مسلح جمهوري اسلامي ايران با موافقت فرماندهي كل قوا بايد همكاري‌هاي لازم را با سازمانهاي بنادر و دريانوردي و حفاظت محيط زيست بعمل آورند. نهايتاً اين قانون اگر ان‌شاء‌الله تصويب شود حفاظت جمهوري اسلامي ايران از درياها و رودخانه‌هاي مرزي را افزايش خواهد داد و سبب مي‌شود كه ما نسبت به آلوده شدن آب درياها به نفت و به خطر افتادن حيات آبزيان و محيط زيست دريايي، دست ما را در حفاظت از آب درياها بازتر كند.

مهمترين موضوع درخصوص افزايش حجم ناوگان كشتيراني بازرگاني و رشد سريعي كه در حمل و نقل مواد نفتي از راه دريا در اين سالهاي اخير از قرن بيستم به اين طرف افزايش پيدا كرده است توجه ما را به صيانت از آب درياها همانطور كه اشاره شد و مي‌توان اين جمله را گفت كه حمايت از آب و صيانت از آب، صيانت از همه موجودات زنده است. هم اكنون نفتكشهايي كه در خليج فارس و يا در درياها در حال رفت و آمد هستند آثار مخرب زيست محيطي دارند تصويب اين قانون مي‌تواند جمهوري اسلامي ايران را در مسائل حقوقي توانمند‌تر كند و دست مسؤولان اجرايي را بازتر كند ضمن آنكه ما امكان بهره‌مندي از حمل و نقل همراه با رعايت مسائل زيست محيطي را درخصوص انتقال مواد نفتي و گازي و همچنين در صيانت از تنگه هرمز را افزايش مي‌دهد بدين لحاظ ما احساس مي‌كنيم كه تصويب اين قانون مي‌تواند مفيد فايده باشد.

رئيس ـ متشكر، مخالف بعدي را دعوت بفرماييد.

دبير (فرهنگي) ـ مخالف بعدي جناب آقاي قاضي‌پور هستند، بفرماييد.

نادر قاضي‌پور ـ بسم‌الله الرحمن الرحيم

همكاران عزيز!‌ اين قانون محدوديتهاي زيادي براي كشتيراني ايران اسلامي بوجود خواهد آورد چون اين قانون در محدوده آبهاي ايران اسلامي اجراء خواهد شد. پس از تصويب اين قانون محيط زيست بيشتر كشتي‌هاي ايراني را توقيف خواهد كرد و محدوديتهاي زيادي بوجود خواهد آورد و نيروهاي نظامي و انتظامي كه عمل خواهد كرد فقط در محدوده آبهاي ايران اسلامي اجراء خواهد شد. پيشنهادمان اين است كه دو تا قانون شود يكي براي درياي مازندران يكي هم براي آبهاي جنوب آنهم با كشورهاي همسايه معاهده باشد.

كميسيون انرژي اين قانون را رد كرده است ما فقط يك رودخانه داريم كه قابل كشتيراني است. رودخانه اروند رود است كليات اين قانون خوب است ولي به شرط اينكه كشورهاي همسايه، كويت، عربستان، امارات متحده، عمان در جنوب و در شمال كشور آذربايجان، تركمنستان، قزاقستان و روسيه اينها را امضاء كنند تا همه متوجه شوند. ما فردا اين قانون را تصويب كرديم اولين كشتي كه توقيف خواهد شد كشتي خود ايرانيان خواهد بود اينها كه نمي‌توانند كشتي‌هاي خارجي را توقيف كنند مي‌روند آنطرف آب، داخل محدوده عمان يا امارات متحده يا عربستان مواد آلاينده خود را تخليه مي‌كنند آنها كه مثل ما حساسيت ندارند.

من پيشنهاد مي‌كنم اگر اين قانون تصويب شود ضرر فراواني براي كشتيراني ايران كه در حال توسعه است و مي‌خواهد يكي از كشورهاي بزرگ كشتيراني جهان بشود بوجود خواهد آورد، خودي‌ها به مشكل خواهند خورد. برادراني كه محيط زيستي هستند مي‌روند جلو تردد اين كشتي‌‌ها را مي‌گيرند. به هر شكل كشتي‌هاي نفتكش مواد آلاينده دارند بايد در يكجايي تخليه بشوند اولين بهانه به دست برادران محيط زيست مي‌افتد. مشكلات فراواني براي خود جمهوري اسلامي بوجود خواهد آمد و براي كشتي‌هاي خارجي هيچ چيز ننوشته است.

شما مستحضر هستيد در درون دريا ما مشكلات فراواني در محدوده درياي آزاد، كشورهاي همسايه و ايران داريم، من پيشنهادم اين است كه همكاران محترم با اين لايحه مخالفت كنند لايحه برگردد در كميسيون انرژي دوباره مطرح شود در كميسيون مربوطه دو قسمت شود يكي براي درياي مازندران قانون مجزا بشود يكي هم براي جنوب قانون مجزا بشود تا مشكلاتي براي كشتيراني جمهوري اسلامي و وزارت راه بوجود نيايد. والسلام عليكم و رحمه الله و بركاته

رئيس ـ متشكريم، موافق را دعوت بفرماييد.

دبير (فرهنگي) ـ موافق آقاي صادق هستند، بفرماييد.

سيدمهدي صادق ـ بسم‌الله الرحمن الرحيم و به نستيعن

قانون حفاظت درياها و رودخانه‌هاي مرزي از آلودگي با مواد نفتي كه با كمك و مشاهده كارشناسان، قابل تشخيص داده شده در سال 1355 در كشور به تصويب رسيد. با توجه به شرايط جديد ملي، منطقه‌اي و بين‌المللي بنظر مي‌رسد كه نياز به اصلاحات اساسي دارد. بنابراين بنظر مي‌‌آيد كه لايحه مذكور در جهت تحقق اهداف توسعه پايدار با تأكيد بر مباحث زيست محيطي مورد تأييد است و مي‌تواند بعنوان يك گام مؤثر در جهت حفظ محيط زيست پهنه‌هاي آبي به شمار بيايد. منطقه خليج فارس و درياي خزر و درياي عمان بعنوان يكي از مهمترين پهنه‌هاي آبي جهان به‌شمار مي‌آيد بدليل تنوع زيستي، منابع شيلاتي و بخصوص منابع نفتي منحصر به فرد به شمار مي‌آيد. اهميت اين مناطق از ابعاد سياسي، اقتصادي و تجاري، اين مناطق را به يكي از مهمترين قطبهاي استراتژيك و ژئوپليتيكي جهان تبديل كرده است.

بنابراين اجراي قوانين لايحه چگونگي حفاظت درياها و رودخانه‌هاي مرزي از آلودگي مواد نفتي به نظر مي‌آيد كه از اهميت بي‌شماري برخوردار است. آلوده شدن آب دريا به نفت و به خطر افتادن حياط آبزياني كه در اين درياها وجود دارند و همينطور به خطر افتادن محيط زيست دريايي به همين دليل از مسائلي است كه عمدتاً ناشي از افزايش حجم ناوگان كشتيراني بازرگاني و رشد سريع حمل و نقل دريايي و مواد نفتي و همچنين تخليه آب توازن كشتي‌هاست.

بنابراين به نظر مي‌آيد كه قانون جديد (لايحه جديد) بتواند حفاظت مناسبي را در رابطه با دريا و رودخانه‌هاي مرزي از آلودگي به مواد نفتي و زيست محيطي داشته باشد. از عزيزان و همكاران عزيز خواهش مي‌كنم به اين لايحه رأي مثبت بدهند.

دبير (فرهنگي) ـ آقاي ميگلي‌نژاد اخطار دارند.

رئيس ـ بفرماييد.

غلامعلي ميگلي‌نژاد ـ جناب آقاي رئيس! من نفر اول موافق بودم آقاي صادق هشتم بود حالا علت اينكه اجازه داده شد آقاي صادق بعنوان موافق صحبت كند و به ما اجازه داده نشد براي ما جاي سؤال است.

دبير (فرهنگي) ـ آقاي ميگلي‌نژاد اينها براساس لوح است نه براساس ثبت نام روي دستگاه. لوح هم قرعه‌كشي مي‌شود و براساس قرعه‌كشي لوحي كه صبح ثبت شده به همين ترتيبي بود كه عمل شد.

رئيس ـ شما در صادق بودن آقاي فرهنگي ترديد نكنيد. موافق و مخالف صحبت كردند، دولت موافق هستند، كميسيون بفرماييد.

عيسي جعفري (سخنگوي كميسيون كشاورزي، آب و منابع طبيعي) ـ بسم‌الله الرحمن الرحيم

من يك توضيحي را تقديم نمايندگان عزيز كنم. بعضي از عزيزاني كه مخالفت كردند بنظر مي‌آيد كه فرصت نكردند همه مواد متن لايحه را مطالعه كنند. در هيچكدام از مواد قيد نشده كه اين لايحه مختص كشتي‌هاي داخلي ماست. يا اينكه اعلان كردند كه اولين محدوديت براي كشتي‌هاي خودمان است و يا اينكه گفته شد كه كشورهاي همسايه قوانيني را در اين ارتباط نداشته‌اند.

اولاً هم در ماده (6) و هم در ماده (8) دقيقاً توجه شده ضمن اينكه بررسي‌هايي هم كه در كميسيون ما داشتيم خوشبختانه اين كشورها چنين قانوني را داشته‌اند و بعضاً در ارتباط با بعضي مواد هم از ما پيشگام‌تر هستند. اين نيست كه شما استنباط كنيد كه ما در اين قانون پيشگام شديم و مي‌خواهيم براي خودمان محدوديت ايجاد كنيم. لذا من استدعا مي‌كنم كه اين بحث را دنبال كنند ضمن اينكه در چندين جلسه‌اي با حضور كارشناسان و معاونين سازمان بنادر و دريانوردي، سازمان حفاظت محيط زيست، سازمان شيلات، وزارت راه و ترابري، همه اينها كاملاً منطبق با قوانين بين‌المللي است و به نفع ماست ضمن اينكه هر قانوني هم كه ما مصوب كنيم اينها به سازمانهاي بين‌المللي ارسال مي‌شود ما موظف هستيم از آبهاي خودمان حفاظت كنيم از آبزيان از مواردي كه به نحوي زندگي آبزيان و محيط زيست ما را تهديد مي‌كند دفاع كنيم.

خواهش مي‌كنم كه دوستان عزيز از اين قانون به اين مهمي غافل نشوند، ان‌شاء‌الله با يك رأي بالا به اين لايحه رأي بدهند تا بتوانيم از آبهاي نظام مقدسمان به شايستگي و قدرتمندانه دفاع كنيم، ممنون و متشكر.

رئيس ـ كليات را به رأي مي‌گذاريم، حضار 208 نفر؛ كليات لايحه حفاظت از درياها و رودخانه‌هاي قابل كشتيراني در مقابل آلودگي مواد نفتي به رأي گذاشته مي‌شود. دوستان رأي‌شان را ارائه بفرمايند، پايان رأي‌‌گيري را اعلام مي‌كنيم، تصويب شد.

ماده (1) را قرائت بفرماييد.

دبير (محبي‌نيا) ـ ماده (1) ـ واژه‌ها و اصطلاحات به كار رفته در اين قانون بشرح زير تعريف مي‌گردد:

الف ـ آلودگي يا آلوده كردن: تخليه يا نشت نفت يا مواد نفتي يا آب توازن كشتي‌ها يا نفتكشها در آبهاي موضوع اين قانون.

ب ـ منابع آلوده كننده:

1 ـ كشتي‌ها يا نفتكشها اعم از سالم، صدمه‌ديده، غرق شده و يا در حال غرق و يا در حال ساخت، تعمير، اوراق، قطعه‌قطعه شدن در مراكز ساخت و يا تعمير در سواحل و يا در آبهاي موضوع اين قانون.

2 ـ كليه تأسيسات ثابت و شناور اعم از سكوها، جزاير مصنوعي، مخازن نفتي، لوله‌هاي زير آب در سواحل و يا در درون آبهاي موضوع اين قانون.

ج ـ مواد نفتي: هر گونه مايع نفتي يا مخلوطي كه داراي نفت باشد از قبيل سوخت نفتي، لجن نفتي، مواد زايد و فضولات نفتي، انواع فرآورده‌هاي نفتي و مشتقات آن.

د ـ كشتي: هر نوع وسيله نقليه دريارو خواه داراي نيروي محركه باشد يا به نوعي يدك شود.

ه‍ ـ نفتكش: هر گونه كشتي كه از ابتدا به منظور حمل يا ذخيره سازي نفت طراحي و ساخته شده است و نفت در آن به صورت بدون بسته‌بندي حمل ‌گردد و يا پس از مدتي ساختار آن براي منظور فوق تغيير و تطبيق داده شود.

و ـ تأسيسات نفتي: تأسيسات و تجهيزات ثابت يا شناوري كه در اكتشاف، استخراج، توليد، بارگيري و انتقال مواد نفتي مورد استفاده قرار مي‌گيرد از قبيل سكوها، مخازن نفتي، خط لوله و جزاير مصنوعي.

ز ـ دفتر ثبت نفت: دفتري كه در آن وقايع مربوط به عمليات فضاي موتورخانه و ماشين‌آلات كشتي، نفتكش، سكو يا تجهيزات نفتي و مخازن يا عمليات توازن و بار نفتكشها ثبت مي‌گردد. اين دفتر مي‌تواند بخشي از دفاتر ثبت روزانه يا دفتري مستقل از ساير دفاتر باشد.

رئيس ـ حضار 205 نفر، ماده (1) را به رأي مي‌گذاريم. اصل ماده (1) به رأي گذاشته مي‌شود، تعاريف است. (دلخوش‌اباتري ـ تعاريف هم نادرست است)‌ آقاي دلخوش! حالا كه به رأي گذاشتيم جناب‌عالي مي‌فرماييد؟ فيوضات شما زودتر بايد نازل شود. پايان رأي‌گيري را اعلام مي‌كنيم، تصويب شد. اگر در ماده (2)‌ پيشنهادي نيست قرائت بفرماييد.

دبير (محبي‌نيا) ـ ماده (2) ـ آبهاي موضوع اين قانون عبارتند از:

مناطق دريايي موضوع قانون مناطق دريايي جمهوري اسلامي ايران در خليج فارس و درياي عمان ـ مصوب 31/1/1372 ـ و آبهاي تحت حاكميت دولت جمهوري اسلامي ايران در درياي خزر و رودخانه‌هاي قابل كشتيراني.

تبصره ـ مقررات اين قانون در مورد خليج‌فارس، درياي عمان و درياي خزر تا زماني لازم‌الاجراء است كه نحوه جلوگيري از آلودگي آبهاي مذكور توسط معاهدات چند جانبه بين‌المللي يا توافقات دو جانبه بين دولت جمهوري اسلامي ايران و ساير دول ساحلي اين مناطق تعيين نشده و به تصويب مجلس شوراي اسلامي نرسيده باشد.

رئيس ـ حضار 202 نفر، ماده (2) را به رأي مي‌گذاريم نمايندگان محترم رأيشان را ارائه بفرمايند. پايان رأي‌گيري را اعلام مي‌كنيم، تصويب شد. اگر در ماده (3) پيشنهادي نداريم قرائت بفرماييد.

دبير (محبي‌نيا) ـ ماده (3) ـ تأسيسات نفتي و همچنين نفتکش‌ها، کشتي‌ها و شناورهايي که در آبهاي موضوع اين قانون تردد يا توقف مي‌كنند مکلفند «دفتر ثبت نفت» را نگهداري كنند.

تبصره (1) ـ دفتر ثبت بايد تا مدت سه سال پس از ثبت آخرين واقعه در آن، در کشتي، نفتکش يا تأسيسات نفتي نگهداري گردد.

تبصره (2) ـ دفتر ثبت نفت به يكي از زبانهاي فارسي يا انگليسي يا فرانسه معتبر خواهد بود و بايد در محلي نگهداري گردد که در هر زمان براي بازرسي توسط سازمان بنادر و دريانوردي به راحتي در دسترس باشد مگر اين که کشتي يا نفتکش در حال يدک شدن باشد.

تبصره (3) ـ مندرجات و وقايعي که بايد در دفتر ثبت نفت ذکر گردد، تشريفات ثبت و همچنين مقررات مربوط به بازرسي دفتر مطابق آئين‌نامه‌اي خواهد بود که ظرف سه ماه پس از تصويب اين قانون به پيشنهاد وزارت راه و ترابري به تصويب هيأت وزيران مي‌رسد.

رئيس ـ حضار 201 نفر، ماده (3) و تبصره‌هاي آن را به رأي مي‌گذاريم، نمايندگان محترم اعلام رأي بفرمايند، پايان رأي‌گيري را اعلام مي‌كنيم، تصويب شد.

دبير (محبي‌نيا) ـ ماده 4 ـ مسؤولان کشتي، نفتکش، سکو و تأسيسات نفتي که تکاليف راجع به نگهداري و تنظيم دفتر ثبت نفت را انجام ندهند يا مطالب نادرست و خلاف واقع در آن ثبت نموده و يا آن را مخدوش کنند، به جزاي نقدي از (25) ميليون ريال تا (100) ميليون ريال محکوم مي‌شوند.

رئيس ـ حضار 201 نفر، ماده (4) را به رأي مي‌گذاريم نمايندگان محترم رأيشان را ارائه بفرمايند، پايان رأي‌گيري را اعلام مي‌كنيم، تصويب شد. ماده (5) را قرائت بفرماييد.

دبير (محبي‌نيا) ـ ماده 5 ـ سازمان بنادر و دريانوردي موظف است در بنادر، اسكله‌ها و پايانه‌هاي نفتي، امكانات و تاسيسات لازم را جهت دريافت آب توازن و فضولات نفتي از نفتكشها، كشتيها و شناورها ايجاد و اداره نمايد.

تعيين كارمزد استفاده از اين امكانات و تأسيسات، مطابق آيين‌نامه‌اي خواهد بود كه ظرف سه ماه پس از تصويب اين قانون به پيشنهاد وزارت راه و ترابري به تصويب هيأت‌وزيران مي‌رسد.

تبصره (1) ـ وزارتخانه‌هاي نفت، جهاد کشاورزي و صنايع و معادن موظفند تسهيلات مورد نياز از جمله زمين لازم براي ايجاد چنين تاسيساتي را در اختيار سازمان بنادر و دريانوردي قرار دهند.

تبصره (2) ـ نيروهاي نظامي و انتظامي نيز موظفند امكانات و تأسيسات موضوع اين ماده را در بنادر و تعميرگاههاي دريايي تحت مديريت خود ايجاد نمايند.

تبصره (3) ـ سازمان حفاظت محيط زيست موظف است بر اساس معاهدات بين‌المللي و ضوابط و مقررات ملي، استانداردهاي زيست محيطي مورد نياز براي امكانات و تاسيسات مذکور در اين ماده را تهيه و ابلاغ نموده و با همکاري سازمان بنادر و دريانوردي بر اجراي آن نظارت نمايد.

رئيس ـ حضار 202 نفر ماده (5) و تبصره‌هاي آن را به رأي مي‌گذاريم، پايان رأي‌گيري را اعلام مي‌كنيم، تصويب شد. ماده (6) را قرائت بفرماييد.

دبير (محبي‌نيا) ـ ماده (6) ـ كليه کشتي‌ها و نفتكش‌ها و شناورها موظفند هنگام ورود به آبهاي موضوع اين قانون در مقابل خسارات احتمالي ناشي از آلودگي آبها به مواد نفتي بيمه شده باشند. در غير اين صورت لازم است تعهدنامه‌اي مالي جهت جبران خسارات احتمالي به همراه داشته باشند.

تبصره ـ آيين‌نامه اجرايي اين ماده با پيشنهاد مشترك وزارتخانه‌هاي راه و ترابري، نفت و جهاد كشاورزي و سازمان حفاظت محيط زيست به‌تصويب هيأت‌وزيران مي‌رسد.

رئيس ـ حضار 204 نفر ماده (6) و تبصره آن را به رأي گذاشتيم، نمايندگان رأي خودشان را ارائه بفرمايند، پايان رأي‌گيري را اعلام مي‌كنيم، تصويب شد. ماده (7) را مطرح بفرماييد.

دبير (محبي‌نيا) ـ ماده (7) ـ سازمان بنادر و دريانوردي موظف است به منظور پيشگيري از آلودگي، نسبت به بازرسي نفتكش‌ها، كشتي‌ها، شناورها و تأسيسات نفتي مشمول اين قانون اقدام نمايد و درصورت وجود عيب يا نقص تا رفع آن از فعاليت آنها ممانعت بعمل آورد.

رئيس ـ حضار 204 نفر، ماده (7) را به رأي مي‌گذاريم، نمايندگان محترم رأي خودشان را اعلام بفرمايند، پايان رأي‌گيري را اعلام مي‌كنيم، تصويب شد. ماده (8) را مطرح بفرماييد.

دبير (محبي‌نيا) ـ ماده (8) ـ سازمان بنادر و دريانوردي موظف است از ورود نفتكش‌هاي تك‌جداره به آبهاي موضوع اين قانون جلوگيري نمايد.

رئيس ـ حضار 205 نفر، ماده (8) به رأي گذاشته شده، نمايندگان محترم رأي خودشان را اعلام بفرمايند، پايان رأي‌گيري را اعلام مي‌كنيم، تصويب شد. ماده (9) را قرائت بفرماييد.

دبير (محبي‌نيا) ـ ماده (9) ـ آلوده كردن آبهاي موضوع اين قانون به مواد نفتي ممنوع است و مرتکب يا مرتکبان در صورت ‌آلوده ‌كردن ‌عمدي به حبس از ششماه تا دو سال يا جزاي نقدي از (20) ميليون ريال تا (5) ميليارد ريال و يا هر دو مجازات و درصورت آلوده‌كردن غيرعمدي به جزاي نقدي از (10) ميليون ريال تا (1) ميليارد ريال محكوم مي شوند.

رئيس ـ حضار 202 نفر، ماده (9) را به رأي مي‌گذاريم، نمايندگان محترم رأي خودشان را اعلام بفرمايند، پايان رأي‌گيري را اعلام مي‌كنيم، تصويب شد. ماده (10) را قرائت بفرماييد.

دبير (محبي‌نيا) ـ ماده (10) ـ مسؤولان نفتكش، كشتي، شناور و تأسيسات نفتي مكلفند در صورت بروز آلودگي به هر دليل، مراتب را در اسرع وقت به مقامات نزديكترين بندر ايران و مقامات محلي سازمانهاي حفاظت محيط‌زيست و شيلات ايران اطلاع دهند. متخلفان از اين امر حسب مورد علاوه بر مجازاتهاي اداري و ساير مجازاتهاي مقرر در اين قانون به جزاي نقدي از (20) ميليون ريال تا (5) ميليارد ريال محكوم مي‌شوند.

رئيس ـ حضار 202 نفر، ماده (10) به رأي گذاشته مي‌شود، نمايندگان محترم رأي خود را ارائه بفرمايند. پايان رأي‌گيري را اعلام مي‌كنم، تصويب شد. ماده (11) را مطرح بفرماييد.

دبير (محبي‌نيا) ـ آقاي رضايي در ماده (11) پيشنهاد دارند.

رئيس ـ بفرماييد.

محمدعلي رضايي ـ بسم‌الله الرحمن الرحيم

در ماده (11) دارد «سازمان بنادر و دريانوردي موظف است» در حالي كه بايد اينچنين اصلاح شود «مأموران سازمانهاي بنادر و دريانوردي» خود سازمان مفهوم ندارد، در پيشنهاد هم آورده‌ايم. «مأموران سازمانهاي بنادر و دريانوردي و حفاظت محيط‌زيست و شيلات ايران كه از طرف سازمانهاي مزبور مأمورند اقدام كنند چنانچه مشكلي پيش آمد».

رئيس ـ مخالف و موافق صحبت نمي‌كنند. دولت نظري ندارد، كميسيون هم مخالف است. پيشنهاد را براي رأي‌گيري قرائت بفرماييد.

دبير (محبي‌نيا) ـ پيشنهاد اين است كه در ابتداي ماده (11) «مأموران» اضافه مي‌شود.

رئيس ـ حضار 203 نفر، نمايندگان محترم نظر خود را راجع به اين پيشنهاد ارائه بفرمايند. پايان رأي‌گيري را اعلام مي‌كنم، تصويب نشد. اگر پيشنهاد ديگري نيست ماده (11) را قرائت بفرماييد.

دبير (محبي‌نيا) ـ ماده (11) ـ سازمان بنادر و دريانوردي موظف است پس از اطلاع از وقوع آلودگي بلافاصله اقدامات زير را انجام داده و پس از آن در مرجع قضايي صالح نسبت به طرح دعوي عليه آلوده‌كنندگان اقدام نمايد:

1 ـ اطلاع‌رساني به نيروهاي نظامي و انتظامي جهت انجام اقدامات لازم مطابق اين قانون.

2 ـ جلوگيري از گسترش آلودگي و رفع آثار آن.

3 ـ تنظيم صورت‌مجلس برآورد ميزان آلودگي و جمع‌آوري ادله و قرائن و شواهد مربوط به علل وقوع و آثار آلودگي.

4 ـ اطلاع‌رساني به سازمانهاي حفاظت محيط‌زيست و شيلات ايران و واحدهاي تابعه آنها حسب مورد و درصورت نياز ساير مراجع مربوط درمورد موقعيت، گستره و مسير جابجايي آلودگي و مشخصات فني اقدامات انجام شده.

5 ـ همكاري با سازمانهاي حفاظت محيط‌زيست و شيلات ايران و واحدهاي تابعه آنها حسب مورد درخصوص مطالعه، بررسي و جمع آوري ادله، شواهد و قرائن، مدارك و مستندات به منظور ارزيابي ميزان آلودگي و خسارتهاي وارد شده به محيط‌زيست و ذخاير آبزي و تنظيم صورت‌مجلس آن.

رئيس ـ حضار 204 نفر، اصل ماده (11) را به رأي مي‌گذاريم، دوستان در رأي‌گيري مشاركت بفرماييد. پايان رأي‌گيري را اعلام مي‌كنم، تصويب شد. ماده (12) را مطرح بفرماييد.

دبير (محبي‌نيا) ـ ماده (12) ـ مأموران سازمانهاي بنادر و دريانوردي، حفاظت محيط‌زيست و شيلات ايران که آموزشهاي مخصوص ضابطان دادگستري را با موفقيت گذرانده باشند ضابط دادگستري محسوب شده و صلاحيت كشف جرايم موضوع اين قانون و تعقيب متهمان را دارند.

رئيس ـ حضار 204 نفر، اصل ماده (12) را به رأي مي‌گذاريم، دوستان در رأي‌گيري مشاركت بفرماييد. پايان رأي‌گيري را اعلام مي‌كنم، تصويب شد. ماده (13) را مطرح بفرماييد.

دبير (محبي‌نيا) ـ ماده (13) ـ نيروهاي نظامي و انتظامي موظفند پس از اطلاع از وقوع آلودگي اقدامات زير را انجام دهند:

1 ـ اطلاع‌رساني به مقامات نزديكترين بندر و مقامات محلي سازمانهاي حفاظت محيط‌زيست و شيلات ايران.

2 ـ متوقف نمودن نفتكش، كشتي يا شناور و يا جلوگيري از عمليات تأسيسات نفتي.

3 ـ جلب و بازداشت متهمان ايجاد آلودگي.

رئيس ـ حضار 205 نفر، اصل ماده (13) را به رأي مي‌گذاريم، نمايندگان محترم رأي خود را ارائه بفرمايند، دوستان در رأي‌گيري مشاركت بفرماييد. پايان رأي‌گيري را اعلام مي‌كنم، تصويب شد. ماده (14) را مطرح بفرماييد.

دبير (محبي‌نيا) ـ ماده (14) ـ چنانچه مسؤولان وقوع آلودگي كه دستورهاي سازمان بنادر و دريانوردي را كه بمنظور جلوگيري از گسترش آلودگي به آنها ابلاغ مي‌شود اجراء ننمايند، به جزاي نقدي از (25) ميليون ريال تا (50) ميليون ريال محكوم مي‌شوند.

رئيس ـ حضار 205 نفر، اصل ماده (14) را به رأي مي‌گذاريم، نمايندگان محترم رأي خود را ارائه بفرمايند، دوستان در رأي‌گيري مشاركت بفرماييد. پايان رأي‌گيري را اعلام مي‌كنم، تصويب شد. ماده (15) را مطرح بفرماييد.

دبير (محبي‌نيا) ـ آقاي لاهوتي پيشنهاد حذف كل ماده (15) را دارند.

رئيس ـ بفرماييد.

مهرداد بائوج‌لاهوتي ـ بسم‌الله الرحمن الرحيم

در ماده (15) آمده كه «مأموران دولتي كه وظايف خود را درجهت جلوگيري از بروز آلودگي يا گسترش آن و برخورد با متخلفان انجام ندهند، علاوه بر مجازات اداري به جزاي نقدي از (2) ميليون ريال تا (20) ميليون ريال محكوم مي‌شوند».

همكاران محترم! همه شما استحضار داريد، هيأتهاي تخلفات اداري وظيفه‌اش رسيدگي به تخلفات اداري كاركنان مي‌باشد. الحمدلله براساس قانوني هم كه هيأتهاي تخلفات اداري در اختيار دارند، همه نوع مجازاتهايي را براي آنها در قانون پيش‌بيني شده، مي‌توانند انفصال موقت و انفصال دائم بدهند، كسر حقوق به ميزاني كه در هر صورت در قانون پيش‌بيني شده دراختيار اين هيأتهاي تخلفات اداري وجود دارد. حالا اگر آمديم مأمور دولتي تخلف كرد، وقتي ما هيأتهاي تخلفات اداري داريم، وظيفه آنها هم برخورد با تخلفات اداري مأموران دولتي است و همه نوع ابزار قانوني جهت برخورد با متخلف هم دراختيار دارد، ديگر اينجا آمدن و عددي را مشخص كردن و اين وظيفه را از هيأتهاي تخلفات اداري جدا كردن، به نظر من معني ندارد، اين دوگانگي است. آنجا ما هيأتهاي تخلفات اداري را داريم.

من خواهش مي‌كنم دوستان به حذف ماده (15) رأي بدهند و اجازه بدهند كه اگر يك مأمور دولتي هم تخلف كرد، هيأت تخلفات اداري با همه نوع ابزارهاي قانوني كه دراختيار دارد، مي‌تواند آن كارمند متخلف و آن مأمور دولتي متخلف را اخراج كند، از اين كه ديگر بالاتر نداريم. اجازه بدهيد كه اين دوگانگي پيش نيايد و خواهش مي‌كنم به حذف ماده (15) رأي مثبت بدهيد.

رئيس ـ متشكر، مخالف را دعوت بفرماييد.

دبير (فرهنگي) ـ مخالف آقاي جهانگيرزاده هستند، بفرماييد.

جواد جهانگيرزاده ـ بسم‌الله الرحمن الرحيم

همكاران محترم توجه كنند، ببينيد! بحث ماده (15) تأكيد مجددي است بر همان خسارتهاي وارده به محيط‌زيست و ذخاير آبزي ما. آن چيزي كه در مجموعه برخورد با متخلفين يا مأمورين دولتي در اموري كه وجود دارد، مثلاً دير آمدن، زود رفتن، عدم انجام درست كار يا احياناً دست‌درازي به بيت‌المال، علاوه بر اينها اين قانون مي‌خواهد تأكيد بيشتري كند و بگويد كه ذخاير آبزي و محيط‌زيست براي ما چقدر مهم است.

دوستان ما مي‌دانند كه امروز در جهان يكي از مهمترين موضوعاتي كه حتي وارد مباحث گفتگوهاي دو جانبه يا چند جانبه و بين‌المللي شده بحث محيط‌زيست است. امروزه محيط‌زيست به عنوان يك منبع گرانسنگي كه تقريباً اتفاق عمومي در جهان وجود دارد، اگر چه دولتهاي بزرگ و آن چيزي كه تحت عنوان دولتهاي مركز است، بيشترين صدمات را به محيط‌زيست وارد كرده‌اند، اما الان به دنبال حفظ محيط‌زيست هستند، اما در عين حال ما هم به عنوان كشورهايي كه از اين جهت داريم آسيب مي‌بينيم بايد همت بيشتري به خرج بدهيم. كشور ما در ميان دو درياي بزرگي قرار گرفته كه اگر خداي‌ناكرده محيط آن آلوده شود، اتفاقات بسيار ناخوشايندي براي كشور فراهم خواهد آورد. ما الان مي‌دانيم بحث درياچه اروميه كه به عنوان يك فاجعه زيست‌محيطي دارد مطرح مي‌شود، اگر بنا باشد كه كشور از دو ناحيه دچار مشكل شود چه اتفاق مهمي رخ خواهد داد. اينجا بحث نيست كه ما بياييم هر كسي را با هر زمينه تخلفي برخورد كنيم، نه كارمندان و مأموراني است كه وظيفه خودشان را در جلوگيري از آلودگي و گسترش آن انجام ندادند و به درستي انجام ندادند. از يك طرف بحث اهميت جدي است كه ما داريم به محيط‌زيست و ذخاير آبزي خودمان قائل مي‌شويم و از طرف ديگر داريم كارمندان را با اين نوع قانون‌نويسي جدي مي‌كنيم كه با اين نوع رفتارها برخورد اساسي كنند.

بعد اين لايحه دولت هم منطبق با مفاد پروتكل و قراردادهاي بين‌المللي است، يعني يك همسويي و همنگري از اين جهت است. مبلغ (200) هزار تومان تا (2) ميليون تومان پول زيادي هم نيست، بگذاريد اين اهميت باقي باشد و نمايندگان محترم خواهش مي‌كنم كه رأي (2) به حذف بدهند.

رئيس ـ متشكر، موافق را دعوت بفرماييد.

دبير (فرهنگي) ـ موافق كسي صحبت نمي‌كند.

رئيس ـ خيلي خوب، دولت مخالف است، كميسيون بفرماييد.

عيسي جعفري (سخنگوي كميسيون كشاورزي، آب و منابع طبيعي) ـ بسم‌الله الرحمن الرحيم

من خدمت پيشنهاددهنده عزيز بايد عرض كنم، اينجا بحث اهميت موضوع است، بحث حيات موجودات زنده است، ضمن اينكه تجربه‌اي كه ما در هيأتهاي رسيدگي به تخلفات اداري داريم يك تجربه خيلي موفقي نبوده...

دبير (محبي‌نيا) ـ جناب آقاي جعفري! به خودتان زحمت ندهيد، خيلي ممنون، پس گرفتند.

رئيس ـ اصل ماده را براي رأي‌گيري قرائت بفرماييد.

دبير (محبي‌نيا) ـ ماده (15) ـ مأموران دولتي كه وظايف خود را در جهت جلوگيري از بروز آلودگي يا گسترش آن و برخورد با متخلفان انجام ندهند، علاوه بر مجازات اداري، به جزاي نقدي از (2) ميليون ريال تا (20) ميليون ريال محكوم مي‌شوند.

رئيس ـ حضار 195 نفر، اصل ماده (15) را به رأي مي‌گذاريم، نمايندگان محترم رأي خود را ارائه بفرمايند، دوستان در رأي‌گيري مشاركت بفرماييد. پايان رأي‌گيري را اعلام مي‌كنم، تصويب شد. ماده (16) را مطرح بفرماييد.

دبير (محبي‌نيا) ـ آقاي سوداني پيشنهاد حذف در بند «الف» ماده (16) دارند.

رئيس ـ بفرماييد.

ناصر سوداني ـ بسم‌الله الرحمن الرحيم

در بند «الف» ماده (16) ايجاد آلودگي براي رفع خطر از كشتي، نفتكش يا تأسيسات نفتي يا نجات جان اشخاص كه ضروري باشد، مرتكبان چنين رفتاري يعني براي رفع خطر از كشتي اگر بخواهند آلودگي عمدي را ايجاد كنند، اينها معاف هستند.

باتوجه به بند «ج» ميزان آلودگي با خطري كه نفتكش، كشتي، شناور، تأسيسات نفتي يا جان اشخاص را تهديد مي‌كرده، متناسب باشد، اين مي‌تواند بند «الف» را تحت‌الشعاع قرار دهد، ضمن آنكه چون رفع خطر از كشتي، نفتكش و تأسيسات نفتي به شكل مطلق است و امكان اينكه براي افرادي كه مرتكب آلودگي شده باشند يك مستمسكي باشد كه بتوانند از ارتكاب به جرم خودشان كه آلودگي دريا باشد به نوعي خود را معاف كنند و بهانه‌اي مي‌تواند باشد، من پيشنهاد حذف رفع خطر از كشتي، نفتكش يا تأسيسات نفتي را مي‌دهم. فقط نجات جان اشخاص را كه ضروري هست، اينها امكانش هست كه از ارتكاب به آلودگي عمدي معاف باشند.

بنابراين مرتكبان آلودگي عمدي اگر براي رفع خطر از كشتي، نفتكش يا تأسيسات نفتي باشد به شكل مطلق اين قابل تعميم است و مي‌تواند محملي باشد براي فرار مرتكبان آلودگي، ضمن آنكه در بند «ج» ميزان آلودگي كه مشخص كرده مي‌تواند جايگزين بند «الف» باشد.

رئيس ـ متشكر، مخالف را دعوت بفرماييد.

دبير (فرهنگي) ـ مخالف آقاي يوسف‌نژاد هستند.

رئيس ـ بفرماييد.

علي‌اصغر يوسف‌نژاد ـ بسم‌الله الرحمن الرحيم

ماده (16) كه قسمتهاي مختلف و يك تبصره دارد كاملاً به هم مرتبط است، يعني بندهاي «الف»، «ب»، «ج» و «د» و هم تبصره را بايد با هم ببينيم. اگر يك چنين شرايطي را كه همكار محترم ما پيشنهاد حذف دادند، عملاً بخش مهمي از ماده ابتر مي‌شود و از بين مي‌رود. اگر درمورد مسائل مختلف ماده (16) وارد بحث شده، اين به صورت يك بسته پيشنهادي است كه همه موضوعات را عنوان كرده و ازجمله در بند «ج» كه بايد ميزان آلودگي با خطري كه نفتكشها يا كشتي يا شناور و تأسيسات نفتي يا جان اشخاص را تهديد مي‌كند، اينها تناسب داشته باشد براي استفاده از شرايطي كه در ماده (16) براي مجازات وجود دارد.

بنابراين اگر اين تناسب وجود نداشته باشد، طبيعتاً تفسير به رأي مي‌شود و شرايط و موقعيتهايي اتفاق مي‌افتد كه تأمين‌كننده نظرات همكاران ما در كميسيون كشاورزي، آب و منابع طبيعي نيست. يعني همكاران ما در كميسيون كشاورزي، آب و منابع طبيعي با در نظر گرفتن شرايط و موضوعات مختلف اين ماده را پيشنهاد دادند و به تصويب رساندند.

بنابراين اگر پيشنهاد همكار ما رأي بياورد كه من خواهش مي‌كنم به اين پيشنهاد براي حذف آن رأي ندهيد، اگر چنين اتفاقي بيفتد عملاً ماده (16) جان كلامش همان موضوعاتي است كه ايشان پيشنهاد حذف داده، وگرنه بقيه كه زياد مهم نيست، آنها مقدمه است، آنها شرايطي است كه براي اينكه بقيه مواد را پيش‌بيني و پيشنهاد كنيم و بررسي كند.

(در اين هنگام آقاي سيدمحمدحسن ابوترابي‌فرد رياست جلسه را به عهده گرفتند)

بنابراين من خواهش مي‌كنم باتوجه به اينكه موضوعات به هم پيوسته هستند، بندهاي «الف»، «ب»، «ج» و «د» و اگر يك موضوعي از بين برود، عملاً يك خللي ايجاد مي‌شود در يك چنين شرايطي براي اعمال ماده (16) و مرتكبان آلودگي عمدي كه شرايط زير هم كه مشخصاً براي معافيت آنها در نظر گرفته شده، من خواهش مي‌كنم به اين پيشنهاد رأي بدهيد و اجازه بدهيد كه نظر كميسيون حاكم باشد كه نظر كميسيون همه موارد را تقريباً در نظر گرفته، البته ايراد و اشكال هست، ولي تقريباً جامع‌تر از نظراتي است كه همكار محترم دادند و من اين پيشنهاد را فكر مي‌كنم به صلاح نباشد همكاران به حذف آن رأي بدهند و خواهش مي‌كنم كه به اين پيشنهاد رأي منفي بدهيد.

دبير (فرهنگي) ـ موافق جناب آقاي لاهوتي هستند، بفرماييد.

مهرداد بائوج‌لاهوتي ـ بسم‌الله الرحمن الرحيم

من ابتداء در پاسخ به مخالف محترم بايد عرض كنم كه هدف اين نيست با افرادي كه مرتكب تخلف شده‌اند برخورد نشود، پيشنهاددهنده محترم منظورشان اين بوده است كه ما در قانون نياييم مواردي را وضع كنيم كه خداي‌ناكرده از اين اهرم بتواند آنكه مرتكب تخلف شده فرار كند. در بند «الف» آمده ايجاد آلودگي براي رفع خطر از كشتي، نفتكش يا تأسيسات نفتي يا نجات جان اشخاص ضروري باشد، خيلي خوب. اصلاً معني اين يعني چه؟ با ايجاد آلودگي براي رفع خطر از كشتي يعني چه؟ اصلاً معني ندارد. اينجا مي‌شود كشتيهايي كه مرتكب تخلف شدند، سهل‌انگاري داشتند مي‌توانند از بند «الف» راحت براي فرار از قانون و براي فرار از جرم خودشان يا اينكه ايجاد آلودگي براي تأسيسات نفتي استفاده كنند. خوب، اگر قرار باشد تأسيسات نفتي نياز به تعمير داشته باشد، نياز به بازسازي داشته باشد، خوب اين با هماهنگي و با مجوز صورت مي‌گيرد. اينجا ميزان تعميرات، آلودگي ايجاد كرده، اصلاً بي‌معني است. فقط در بند «الف» براي نجات جان انسانها اين يك امري ضروري است، هيچكس هم نمي‌تواند رد كند، پيشنهاددهنده محترم، همكار بنده جناب آقاي سوداني هم نظرشان همين بود كه نجات جان انسانها باشد.

دوستان عزيز! هدف پيشنهاددهنده اين است كه اين يك اهرمي نباشد براي فرار از تقلب و جرم انجام گرفته. من خواهش مي‌كنم به اين پيشنهاد حذف رأي مثبت بدهيد.

نايب­رئيس ـ متشكر. دولت مخالف هستند، كميسيون بفرماييد.

عيسي جعفري (سخنگوي كميسيون كشاورزي، آب و منابع طبيعي) ـ بسم‌الله الرحمن الرحيم

من از پيشنهاددهنده عزيز تشكر مي‌كنم و تعجب مي‌كنم از بعضي عزيزان كه مخالفت كردند و اعلام كردند كه اين بحث بي‌معني است.

دوستان عزيز ببينيد! يك ناخدايي كه سالهاي سال در عرصه كشتيراني ما يا دنيا دارد فعاليت مي‌كند يك فرد متخصص و آشنا به كار هست، زماني پيش مي‌آيد همين آدم متخصص به اينجا مي‌رسد كه اگر بفرض (10) بشكه، (100) بشكه نفت را تخليه كند كشتي از غرق شدن نجات پيدا مي‌كند و مي‌آيد برآورد مي‌كند كه اگر ما بياييم برفرض آن چند ده بشكه‌اي كه تخليه شده، آن را بخواهيم از آلودگي پاكسازي كنيم چه هزينه‌اي دارد، اينكه كل كشتي غرق شود و بعد آلودگي هنگفت و آنچناني ايجاد شود در چه وضعي است.

دوستان عزيز! بعضاً يك پزشك مي‌آيد تشخيص مي‌دهد، مي‌گويد براي سلامتي اين فرد لازم است يك انگشت يا دست قطع شود، چه شكلي ما به ناخدا در مقابل غرق يك كشتي اين اجازه را نمي‌خواهيم به او بدهيم كه برفرض چند بشكه نفت را تخليه كند. حال اگر اين قانون آمد وضع شد، به جهت حفظ همين سرمايه و اموال ما بياييم بگوييم اين قانون بي‌معني است؟

من خواهش مي‌كنم عزيزاني كه مخالفت مي‌كنند، مخالفت آنها به نحوي باشد كه شنونده‌اي كه از اين تريبون صداي من و شما را مي‌شنود احساس نكند كه نمايندگان مردم اينجا نشستند، ساعتها در كميسيون وقت و كار كارشناسي كرده‌اند، مي‌آيند يك قوانين مبهم و بيهوده‌اي را وضع مي‌كنند. نه‌تنها اين بند بي‌معني نيست، بلكه خيلي مهم هم هست، جانِ كلام هم هست، اتفاقاً ما بايد با رأي بالا به اين ماده رأي بدهيم و لذا استدعاء مي‌كنم كه عزيزان به اين حذف رأي مثبت ندهند، ممنون و متشكر.

نايب­رئيس ـ پيشنهاد را قرائت بفرماييد.

دبير (محبي‌نيا) ـ پيشنهاد آقاي سوداني حذف عبارت «رفع خطر از كشتي» در بند «الف» ماده... آقاي سوداني پيشنهاد تا آخر جمله است؟

سوداني ـ همانطوركه ما اشاره كرديم براي اينكه مستمسكي نباشد كه (محبي‌نيا ـ نه، توضيح ندهيد) خراب شود، ما نجات جان انسانها را اينجا استثناء كرديم، گفتيم آن اشكالي ندارد، منتها رفع خطر از كشتي يا نفتكش يا تأسيسات نفتي به شكل مطلق، من اين را پيشنهاد حذف دادم.

دبير (محبي‌نيا) ـ خيلي ممنون، پيشنهاد حذف آقاي سوداني مطرح شد، حاج‌آقا ابوترابي رأي‌گيري بفرماييد.

نايب­رئيس ـ حضار 200 نفر، همكاران محترم اعلام رأي بفرماييد. پايان رأي‌گيري را اعلام مي‌كنم، تصويب نشد.

دبير (محبي‌نيا) ـ آقاي محمدياري پيشنهاد حذف بند «ب» ماده (16) را دارند، بفرماييد.

بهمن محمدياري ـ بسم‌الله الرحمن الرحيم

در صدر ماده (16) در رابطه با مرتكبان آلودگي عمدي است كه با شرايط زير از مجازات معاف هستند. بند «ب» مي‌گويد: «خطر بصورت عمدي ايجاد نشده باشد» يعني معني ديگر آن غير عمدي است. به همين دليل چون صدر ماده در رابطه با مرتكبان آلودگي عمدي است، اصلاً ضرورتي به طرح يا موضوعيتي براي آوردن بند «ب» وجود ندارد، چون غير عمدي را اصلاً شامل نمي‌شود و به نظر من تحصيل حاصل است و همين كه مرتكبان آلودگي عمدي آمده كه از مجازات معاف هستند، بند «ب» به خودي خود ديگر بي معني مي‌شود و در رابطه با خطرات يا آلودگيهاي غير عمدي است كه مشمول ماده (16) نمي‌شود. به همين دليل بنده پيشنهاد حذف بند «ب» را دادم، ممنون.

نايب­رئيس ـ مخالف را دعوت بفرماييد.

دبير (فرهنگي) ـ مخالف آقاي يوسف‌نژاد هستند، بفرماييد.

علي‌اصغر يوسف‌نژاد ـ بسم‌الله الرحمن الرحيم

ببينيد! اگر دقت شود در صدر ماده (16) كسي كه ايجاد آلودگي مي‌كند خود شخص است، شخصي است كه مرتكب اين آلودگي مي‌شود. در بند «ب» مرجع و محل ايجاد خطر شخص نيست، غير شخص است. يعني منظور نظر اعضاي محترم كميسيون براي مرتكبان آلودگي عمدي كه شرايط مجازات آنها را تقاضاي معافيت كردند، پابرجاست. يعني مرتكب آلودگي با عمد اين كار را انجام داده باشد الا به اين كه خطر و شرايط و زمينه‌اي كه ايجاد شده غيرارادي بوده است يعني از مرتكب آلودگي اين خطر بوجود نيامده باشد.

بنابراين موضوع بند «ب» و صدر ماده (16) دو موضوع مختلف، مستقل و جدا از هم هستند و ممكن است مكمل هم باشند، اصلاً همديگر را پوشش نمي‌دهند. پس اگر ما بياييم براي بند «ب» پيشنهاد حذف بدهيم، اين حذف بند «ب» مسؤوليت و موضوعيتش اصلاً به صدر ماده (16) كه مرتكب آلودگي عمدي باشد بر نمي‌گردد بلكه اصل موضوع و شرايط از بين مي‌رود و شرايط آن هم اين است خطري كه ايجاد شده، به صورت عمدي ايجاد نشده باشد، اگرچه آلودگي با ارتكاب شخص بوجود آمده باشد. پس اگر ما بياييم هدفي كه جناب آقاي محمدياري اشاره كردند كه در ماده (16) مرتكبان آلودگي عمدي، در پايين هم گفته كه خطر به صورت عمدي، بله دو كلمه «عمدي» وجود دارد، منتها منشأ كلمه «عمدي» و موضوع عمدي در ماده (16) شخص و فرد است و در بند «ب» به صورت موضوعي غير از شخص است، شرايط و محيط باعث شده است، بنابراين حذف بند «ب» مشكلي را حل نمي‌كند باز اين يك خلائي را در ماده (16) بوجود مي‌آورد كه به صورت يك بسته مشاهده شده است. چون وجودش تأثيرگذاري مؤثري براي تكميل بندهاي «الف»، «ب»، «ج» و «د» دارد و همچنين صدر موضوع ماده (16) كه مرتكبان آلودگي عمدي با شرايط خاص را تقاضاي مجازات كرده است. من خواهش مي‌كنم به اين پيشنهاد رأي ندهيد.

دبير (فرهنگي) ـ آقاي تأميني موافق هستند.

نايب‌رئيس ـ بفرماييد.

حسن تأميني‌ليچايي ـ بسم‌الله‌الرحمن‌الرحيم

با قبولي طاعات و عبادات. عزيزاني كه با ادبيات گفتاري بحث خطر به صورت عمدي ايجاد نشده باشند، آگاهي داشته باشند متوجه مي‌شوند با نكاتي كه مخالف محترم گفتند منافات دارد. اينجا فرمودند خود شخص نيز، اينجا گفته بصورت خطر عمدي ايجاد نشده باشد. با آن بحث اول كه مرتكبان آلودگي عمدي، كلمات عام است و بار دارد. بايد حتماً توجه داشته باشيم. اگر در بندهاي «الف» و «ج» ما آمديم ايجاد آلودگي براي رفع خطر از كشتي، نفتكش، تأسيسات نفتي، نجات جان اشخاص را آورديم يا در بند «ج»، همچنين آنجا ممكن است معنا پيدا كند، هرچند آنجا هم جاي بحث است.

وقتي ما مي‌گوييم «مرتكبان آلودگي عمدي با حصول شرايط زير» اينجا دوباره يك كلمه عام آوردن عزيزان! اشتباه است. توجه داشته باشيد، خواهش من اين است كه دوباره يك كلمه عام تحت عنوان «خطر به صورت عمدي ايجاد نشده باشد» نياوريم. دو موضوع مستقل كه فرمودند نيستند، اين دو موضوع همديگر را همپوشاني نمي‌كنند، نظر من اين است كه عزيزان اگر اين را بياورند در آينده خودشان با مشكل مواجه مي‌شوند، قطعاً كميسيون هم توجه نكردند، چون دو كلمه عام آورده‌اند، شما اين را در بندهاي «ج» و حتي «د» آورديد، توانستيد به شكل ريز مواردي را بياوريد ولي در بند «ب» كه «خطر بصورت عمدي ايجاد نشده باشد»، موضوع را دچار خلط مبحث مي‌كند. نظر من اين است كه با «مرتكبان آلودگي عمدي» در ماده (16) منافات دارد و خواهش من اين است كه اين حذف بشود تا كار راحتر پيش برود. خواهش من از همه عزيزان اين است كه با اين، نظر موافق بفرمايند.

نايب‌رئيس ـ خيلي متشكر. دولت و كميسيون مخالف هستند. پيشنهاد حذف بند «ب» ماده (16) مطرح است. همكاران اعلام رأي بفرماييد. پايان رأي‌گيري را اعلام مي‌كنم، تصويب نشد. ماده (16) را قرائت بفرماييد.

دبير (محبي‌نيا) ـ ماده (16) ـ مرتكبان آلودگي عمدي با حصول شرايط زير مجازات نمي‌شوند:

الف ـ ايجاد آلودگي براي رفع خطر از کشتي، نفتکش يا تأسيسات نفتي و يا نجات جان اشخاص ضروري باشد.

ب ـ خطر بصورت عمدي ايجاد نشده باشد.

ج ـ ميزان آلودگي با خطري كه نفتكش، كشتي، شناور، تأسيسات نفتي يا جان اشخاص را تهديد مي‌كرده است، متناسب باشد.

د ـ پس از وقوع آلودگي، فوراً اقدامات لازم را به منظور جلوگيري از گسترش و رفع آثار آن انجام داده باشند.

تبصره (1) ـ چنانچه تخليه يا نشت نفت از تاسيسات نفتي در نتيجه حوادث غيرمترقبه باشد، مسؤولان ذي‌ربط مشروط بر آنکه قبل از آلودگي اقدامات احتياطي كافي و پس از آلودگي اقدامات فوري لازم را به‌منظور جلوگيري از گسترش و رفع آثار آن انجام داده باشند، مجازات نمي‌شوند.

تبصره (2) ـ تشخيص موارد فوق‌الذكر و همچنين بررسي احراز تناسب اقدامات با خطرات، مؤثر بودن اقدامات انجام شده با ميزان خطر و ميزان خسارات و صدمات احتمالي جاني كه منجر به اين اقدامات شده، بر عهده هيأت كارشناسي سه‌نفره‌اي خواهد بود كه با پيشنهاد رئيس سازمان بنادر و دريانوردي و حكم وزير راه و ترابري تعيين و منصوب مي‌شوند.