دفاع از متهمان پرونده‌های جنجالی
 
عبدالصمد خرمشاهی*
 
  • شکی نیست حرفه وکالت یکی از حرفه‌های مقدس و شریفی است که در عین حال بسیار سخت و دشوار نیز هست؛ شاید در خیلی از پرونده‌های عادی روزمره مثل پرونده‌های چک یا دعوای حقوقی دیگر این دشواری، چندان نمودی نداشته باشد اما زمانی‌که پای پرونده‌های جنجالی به میان می‌آید به نحوی که متهم یا متهمان پرونده از قبل مورد توجه یا غضب دستگاه قضا قرار گرفته‌اند و افکار عمومی جامعه نیز توسط رسانه‌ها علیه آنها تحریک شده و موضع مخالف علیه آنها گرفته و از قبل هم نتیجه محاکمه آنان تا حدودی مشخص شده است، دشواری کار وکیل یا وکلایی که قرار است از این متهمان دفاع کنند آشکار می‌شود. وظیفه اصلی و شاید مهم‌ترین وظیفه وکیل در قبال موکل خود دفاع از حقوق قانونی او است؛ یعنی وکیل به جای شعار دادن یا موعظه و نصیحت باید دقیقا با زبان حقوقی و در چارچوب موازین قانونی از اتهامی که به موکل خود نسبت داده شده دفاع کند. بدیهی است فرقی نمی‌کند وکیل تعیینی باشد یا تسخیری او سوگند یاد کرده از «حق» دفاع کند و شرف خود را وسیله این کار قرار داده و این امر مستلزم این است که در دادگاه بدون ملاحظات سیاسی و اجتماعی و فارغ از جو سنگینی که معمولا در پرونده‌های جنجالی در محکمه حاکم است به این امر مهم بپردازد. اگر به محاکمات جنجالی سال‌های اخیر که تحت شرایط جو سنگین اجتماعی یا سیاسی برگزار شده نگاهی بیندازیم متاسفانه می‌بینیم که اغلب وکلای تعیینی یا تسخیری، تحت فشار سنگین جو دادگاه یا افکار عمومی جامعه هرگز نتوانستند از عهده وظیفه و رسالت حرفه‌ای خود به خوبی برآیند و بعضا حتی دیده یا شنیده‌ایم وکیلی هنگام دفاع، موکل خود را مورد سرزنش قرار داده و به نوعی با دادستان همسو و همزبان شده یا از طرف موکل خود از شاکیان پرونده، مردم و جامعه عذرخواهی و به جای دفاع حقوقی از دادگاه تقاضای عفو و بخشش موکل خود را کرده و در نتیجه با عملکرد خود این سوال را در اذهان و افکار عمومی به وجود آورده است که واقعا وظیفه وکیل در قبال موکل خود در دادگاه چیست؟ از همین‌رو است که حرفه وکالت ضمن اینکه حرفه بسیار شریف و محترمی است در عین حال شغل دشواری است. در جلسه محاکمه چهار زورگیری که اخیرا در شعبه 15 دادگاه انقلاب برگزار شد و اتهام دو نفر از آنها محاربه اعلام شده بود انتظار می‌رفت، وکلای محترم با توجه به بازتاب گسترده پرونده و طرح اتهام محاربه که برای اغلب مردم از لحاظ حقوقی چندان شناخته شده، نبود صرفا در دفاعیات خود به واکاوی و بررسی اتهام محاربه از منظر قانونی بپردازند و با زبان حقوقی از اتهام انتسابی به موکل خود دفاع کنند و در این رهگذر ملاحظه مسایل حاشیه‌ای پرونده را نکنند اما این انتظار برآورده نشد. بدیهی است طرح هرگونه مطلب خارج از چارچوب یاد شده یا ژست همراهی با دادگاه یا افکار عمومی جامعه، دفاع از حقوق موکل تلقی نخواهد شد. مطابق قانون هر نوع متهمی با هر نوع اتهام، حق داشتن وکیل و دفاع از خود را دارد و به عهده وکیل مدافع است که بدون ملاحظه و واهمه از فضای ملتهب پیرامون پرونده با استفاده از دانش حقوقی خود و رعایت موازین قانونی به بهترین شکل به تکلیف خویش عمل کند.
*وکیل پایه یک دادگستری
 
http://sharghdaily.ir/?News_Id=460